Buoåi saùng coù con chim khaùch ñeán keâu tröôùc cöûa nhaø. Noù ngheânh ñaàu, phoâ ra khoang ngöïc traéng, ngoaùy caùi ñuoâi daøi, tieáng keâu gioøn tan : "Khaùch ! khaùch ! Nhaø coù khaùch !". Roài lao vuït ñi giöõa caùc luøm caây. Toû nghó, con chim keâu nhaàm nhaø. Nhaø anh chaúng bao giôø coù khaùch. Toû soáng moät mình, giöõa vuøng chaân nuùi hoang vu, tröôùc maët laø caùnh ñoàng meânh moâng nöôùc traéng. Quanh ñaây cuõng coù xoùm laøng, ôû raûi raùc trong nuùi hoaëc ngoaøi rìa ñoàng nhöng caùi traïi nhoû cuûa Toû döôøng nhö taùch bieät haún vôùi coäng ñoàng daân cö aáy. Ñoâi khi Toû phaûi vaøo laøng hoaëc ngöôøi laøng gheù qua traïi cuûa anh, chæ vì coù coâng vieäc gì ñaáy khoâng theå döøng, noùi vôùi nhau daêm baûy caâu laø xong, thaäm chí chæ caàn ñöùng noùi qua raëng raøo. Toû khoâng coù khaùch vaø cuõng khoâng coù thoùi quen chôø ñôïi khaùch. Maëc cho con chim khaùch keâu tröôùc cöûa nhaø, Caùi theá giôùi ñôn ñoäc, kín böng cuûa anh vaãn cöù bình laëng theá. Buoåi chieàu con chim khaùch laïi ñeán, chaúng roõ laø con chim ban saùng hay moät con chim khaùc, noù vaãn ngheânh ñaàu, phoâ ra khoanh ngöïc traéng, ngoaùy caùi ñuoâi daøi, keâu : "Khaùch ! Khaùch !" Toû vaãn döûng döng, söï döûng döng voán laø thoùi quen cuûa anh. con chim chôït lao vuït qua luøm caây vaø maát huùt. Luùc naøy trôøi ñaõ xeá chieàu, boùng nuùi phía sau nhaø ñoå daøi, xaãm daãn laïi coøn maët nöôùc ñoàng phía tröôùc nhaø thì deành leân, nhoøa nhoøa maàu traéng ñuïc. Toû ngoài ôû ñaàu hieân, thö giaõn moät mình, sau caû ngaøy laøm luïng naëng nhoïc. Baàu khoâng khí vaéng laëng khieán anh deã chòu vaø trong taâm töôûng cuûa anh chæ baûng laûng hình aûnh oâng laõo Nhoøe, ngöôøi cha caû ñôøi vaát vaû, nuoâi daïy anh theo caùi caùch laï luøng nhöng maõi roài Toû cuõng quen. Söï coâ ñoäc cuûa Toû hieän thôøi chaúng qua laø tieáp noái caùi ñôøi coâ ñoäc cuûa oâng laõo. Moät naêm xa laém. laõo Nhoøe mang Toû tôùi ñaây roài moïc reã ra ôû nôi heo huùt naøy. Toû coøn nhoû tuoåi, chæ bieát leách theách theo cha. Lôùn theâm vaøi tuoåi, baét ñaàu thaéc maéc veà caùi goác gaùc vaø lai lòch cuûa mình, meï mình laø ai, vì sao chæ coù boá con phieâu baït ? Nhöng laõo Nhoeø kín böng heã Toû môû mieäng hoûi laø laõo trôïn maét leân. gaït phaét : "Maøy bieát cuõng chaúng ñeå laøm gì. Thoâi, im ñi !" Toû ñeán tuoåi tröôûng thaønh, laõo Nhoeø khoâng theå chæ coäc loác moät caâu laø xong, laõo höùa : "Maøy haõy cöù chôø, tröôùc khi tao cheát tao seõ noùi cho maø nghe !" coù theå laõo ñònh theá thaät, cuõng coù theå khoâng, chaúng bieát theá naøo, bôûi laõo cheát quaù ö ñoät ngoät. Laõo voán xöông ñoàng da saét, ñeán giaø vaãn khoûe nhö vaâm, boãng bò moät traän caûm gioù, caám khaåu ngay töùc khaéc. Coù moät phuùt hoài tænh, laõo môû maët ra nhìn Toû, caùi nhìn aáy laø taát caû, chæ theá thoâi roài laõo hôi döôùn mình, kheõ naác moät caùi vaø ñi luoân. Caùi theá giôùi laõo Nhoeø ñeå laïi cho Toû laø moät theá giôùi töï coâ laäp, kheùp kín, coù moät goùc saâu môø mòt Toû khoâng sao nhìn thaáu ñöôïc. Vaøo luùc chaïng vaïng toái coù moät chuù beù chui ra töø buïi caây ñaàu ngoõ, chuù beù nhìn quanh roài böôùc vaøo trong saân nhaø Toû. - Chaùu chaøu chuù ! Toû haát haøm : - Maøy laø con caùi nhaø ai ? Caàn gì ? - Chaùu khoâng phaûi ngöôøi vuøng naøy. Chaùu ôû döôùi thuyeàn neo ñaäu beân kia ñoàng, maø chieác thuyeàn aáy cuõng khoâng phaøi laø nhaø chaùu. Chaùu... Chaùu khaùt quaù, khaùt chaùy hoïng, chuù laøm phuùc cho chaùu xin nguïm nöôùc ! Chuù beù vöøa uoáng nöôùc vöøa nhìn Toû, caùi nhìn thaêm doø, caàu khaån vaø chuù noùi laân la : - ôû ñaây, khuaát, chuù nhæ. Töø döôùi ñoàng nhìn leân chaúng thaáy nhaø cöûa gì caû. Chaùu thaät may maén. Chaùu xin chuù cho chaùu nguû nhôø ñeâm nay, chaùu chæ nguû ôû döôùi beáp kia thoâi ! - Nhöng maøy phaûi noùi maøy laø ai, maøy ñi lang thang hay buoäc loøng phaûi troán chaïy ai thì tao môùi cho maøy nguû nhôø ñöôïc chöù. - Vaâng, chaùu troán chaïy, chaùu lang thang nhöng quyeát khoâng phaûi laø ñöùa hö hoûng. Vôùi laïi chaùu beù theá naøy, neáu chaùu giôû troø laùo leáu, chuù chæ di nheï ngoùn chaân laø chaùu cheát beïp nhö con ngoùe. Chaùu van chöù, chuù cho chaùu nguû nhôø ñeâm nay ñi ! Thaèng beù coá giaáu kín böng ñieàu caàn giaáu vaø noù nhaát ñònh chæ xin nguû nhôø ôû döôùi beáp. Noù thu xeáp choã naèm roài laên ra nguû raát nhanh. Vaäy laø ñeâm nay nhaø Toû coù moät ngöôøi khaùch khoâng môøi. söï hieän dieän cuûa caùi sinh linh xa laï, nhoû nhoi aáy nhö söï khuaáy ñoäng baát thöôøng vaøo caùi theá giôùi ñaõ ñoâng cöùng laïi cuûa Toû. Thuôû laõo Nhoeø daét Toû ñeán ñaây, Toû cuõng beù nhö thaèng beù naøy, coù khi coøn beù hôn. Caû vuøng chaân nuùi hoang raäm chæ coù hai boá con. Laõo Nhoeø phaù hoang cuoác ñaát maàu phuû leân treân soûi ñaù, troàng saén, troàng khoai, Toû vaøo trong nuùi kieám cuûi ñem ra chôï baùn. Chôï xa laém, ôû beân ñöôøng haøng tænh choã con ñöôøng gaëp doøng soâng. Treû con caùc laøng quanh chaân nuùi thöôøng ñi kieám cuûi, ñem ra baøy ngay beân veä ñöôøng, baùn cho daân phoá vaø khaùch ñi oâ-toâ töø treân ngöôïc veà xuoâi. Laõo Nhoeø khoâng bao giôø ñi chôï, thaäm chí chuyeän chôï buùa do Toû ñem veà laõo cuõng chæ nghe döûng döng. Baàn cuøng laém laõo môùi vaøo laøng, duø laõo thoâng toû ñöôøng ñi loái laïi moïi laøng xom trong vuøng. Giaûi ñoàng chieâm chaân nuùi ngaên caùch laõo vôùi theá giôù beân ngoaøi, laõo thu mình laïi trong ngôø vöïc, khi bæ vaø giaän döõ moät caùi gì ñoù maø chæ mình laõo bieát. Nhöng laõo Nhoeø cuõng laø ngöôøi cha maïnh meõ vaø ñaày loøng kieâu haõnh. Laõo yeâu thöông Toû theo caùi caùch cuûa laõo, nghieâm khaéc vaø döõ tôïn ñeán gheâ ngöôøi. Laõo baûo Toû : "Tao cho maøy ñi cuûi laø ñeå hoïc caùch kieám soáng. Lieäu hoàn, chôù coù tí tôûn theo luõ treû cuøng ñi cuûi vôùi maøy. Duyeân ai phaän aáy nghe chöa !" Toû trôû thaønh moät ñöùa treû laàm luõi, ngô ngaùc, cuïc caèn. Ñoâi khi caùi baûn tính phoùng khoaùng hoàn nhieân trong noù noåi daäy, noù roâng ñi chôi vôùi luõ baïn, treøo caây, loäi nöôùc vaø mô maøng nhöõng giaác mô con treû. Laõo Nhoeø quaùt : "Tao caám maøy ! Maøy chôi bôøi leâu loång, nghó ngôïi lung tung thì chæ hö hoûng thoâi con ôi ! Haõy ôû nhaø laøm luïng cuøng vôùi tao, nghe lôøi daïy baûo cuûa tao, ñeå chöùng toû cho thieân haï bieát maøy laø thaèng Toû con trai laõo Nhoeø khôûi nghieäp treân maûnh ñaát naøy. Thoâi khoâng ñi cuûi roài phôi maët ra beân leà ñöôøng ñeå baùn cuûi nöõa ! Cuõng khoâng caép saùch ñeán tröôøng ôû maõi tít trong laøng ñeå hoïc haønh gì nöõa ! Haõy hoïc cha maøy ñaây !" Toû vaøo khuoân pheùp cuûa laõo Nhoeø töø bao giôø chính anh cuõng khoâng bieát. Hai cha con laøm quaàn quaät ñoå moà hoâi soâi nöôùc maét. Xaây döïng daàn leân caùi cô ngôi bieät laäp hieän thôøi. Vaø cuøng vôùi noù. Toû cuõng quen vôùi söï xa caùch trôû neân laïnh luøng vaø kieâu haõnh ngay vôùi mình vaø chæ vôùi mình thoâi. Tröôùc khi ñi nguû, Toû caàm ñeøn ñi soi moät löôït quanh nhaø roài anh vaøo beáp, ñaët caây ñeøn leân caùi beä gaïch ngay phía tröôùc maët thaèng beù. Thaèng beù naèm co quaép, maët xoay nghieâng, aùnh ñeøn laøm mi maét noù thoaùng ñoäng ñaäy nhöng noù vaãn nguû say meâ meät. öø, öø.... Thaèng beù naøy, caùi sinh linh xa laï naøy töø theá giôùi beân ngoaøi, rôi laïc ñeán ñaây, noùi naên næ xin nguû nhôø nhöng nhaát ñònh khoâng heà loä ñieàu bí maät noù mang theo. Toû coù chuùt ñoäng loøng traéc aån, moät chuùt thoâi coøn trong saâu xa anh khoâng quan taâm ñeán thaèng beù, hình aûnh cuûa noù chæ chôøn vôøn beân ngoaøi chöù khoâng theå thaâm nhaäp vaøo ñöôïc caùi theá giôùi rieâng cuûa anh. Toû nguû ôû nhaø treân caùnh cöûa caøi then, ngoïn ñeøn ñaët treân baøn vaën nhoû, xanh leø haït ñoã. Nöûa ñeâm thöùc daäy. Toû coù caàm ñeøn xuoáng beáp soi qua thaèng beù moät laàn nöõa. Thaèng beù vaãn nguû say, moät doøng nöôùc daõi chaûy ra beân khoùe mieäng. Toû nghæ thuôû nhoû, luùc theo oâng boá gan lì, vôùi moät baàu taâm söï aâm thaàm, soâi suïc ñeán ñaây, mình coù gioáng thaèng beù naøy khoâng nhæ ? Chaéc laø coù maø cuõng khoâng. Noù ñang giaáu caùi taâm söï cuûa rieâng noù, ñieàu bí aån cuûa rieâng noù vaø maëc duø noù yeáu ñuoái. Treû thô nhöng noù gioáng oâng boá gai goùc cuûa mình. Toû ñònh lay thaèng beù daäy, hoûi han caên vaën, buoäc noù phaûi noùi roõ nguoàn côn. Nhöng yù ñònh chæ thoaùng qua, chính anh cuõng ñang dôû giaác, maét cöù ríu laïi. Toû leân nhaø treân nguû tieáp vaø trong giaác nguû anh mô thaáy thaèng beù bieán ñi, roõ raøng laø noù bieán ñi, chæ coù ñieàu anh khoâng bieát noù bieán ñi nhö theá naøo. Saùng sôùm hoâm sau Toû trôû daäy, thaáy neàn beáp troáng trôn, moïi thöù ñoà ñaït laët vaët ñeå trong gian beáp coøn nguyeân xi, khoâng xuy xuyeån moät tí gì. ôû ngoaøi ñoàng coù chieác thuyeàn ñaäu ôû choã cöûa ngoøi, gaàn con bôø bao voøng veøo veà phía chaân nuùi. Gaõ chuû thuyeàn nhaûy leân bôø, nhìn ngoù quanh quaån roài leo doác leân nhaø Toû. Toû ñang hì huïc ñaùnh goác caây ôû goùc vöôøn. Gaõ chuû thuyeàn ñi tôùi, ñoâi maét haáp haùy nhìn xoi moùi : - Chaøo ngöôøi anh em ! ôû ñaây vaèng veû nhæ... Toû döøng tay rìu, ñöùng laëng im. Gaõ chuû thuyeàn ñaønh phaûi noùi : - Toâi ôû döôùi thuyeàn leân ñaây tìm moät ñöùa beù. Noù cao chöøng naøy - gaõ ñöa tay ra khoaûng ngang buïng gaõ - gaày, ñen nhöng nhanh nheïn. Ngöôøi anh em coù troâng thaáy noù, bieát noù troán ôû choã naøo quanh ñaây khoâng ? Toû hôi nhíu maøy, veû khoù chòu vaø anh vaãn laëng im. - Theá naøo ngöôøi anh em, toâi ñaõ coù lôøi, ngöôøi anh em nghe roõ chöù ? - Roõ. Nhöng ñaáy laø vieäc cuûa oâng, khoâng dính daùng gì ñeán toâi. Toâi khoâng bieát ñöùa beù naøo, khoâng bieát gì caû. Ñöøng coù quaáy raày toâi ! Gaõ chuû thuyeàn ñi veà phía chaân nuùi loanh quanh moät luùc roài laïi ra. Laàn naøy giaùp maët Toû, gaõ ñoät nhieân trôû neân döõ daèn : - Naøy, ngöôøi anh em laø con trai oâng laõo Nhoeø, ñuùng khoâng ? Toâi bieát oâng laõo, hoài oâng laõo coøn soáng, oâng laõo gheâ gôùm nhöng vaãn neå toâi laém... Leõ naøo ngöôøi anh em laïi phôùt lôø toâi, khoâng giuùp toâi ! Thoâi ñi, ñöøng daøi doøng - Toû caét ngang - OÂng muoán toâi giuùp oâng caùi gì môùi ñöôïc chöù ? - Giuùp toâi tìm ñöùa beù. Toâi phaûi tìm ñöôïc noù. Toâi toát vôùi noù nhöng noù laïi phaûn toâi. Maø caùi thaân phaän noù laø gì ? Laø cuûa gaùn nôï, meï noù gaùn cho toâi. Toâi coù quyeàn tìm baét noù, loâi coå noù veà thuyeàn, daïy cho noù moät baøi hoïc phaûi khoâng naøo ? Toû gaét : - Toâi nhaéc laïi laø toâi khoâng bieát. Ñaáy laø chuyeän cuûa oâng, khoâng lieân quan gì ñeán toâi ! - Vaâng, ñaáy laø chuyeän cuûa toâi. Nhöng toâi xin hoûi anh, chung quanh ñaây ñoàng nöôùc meânh moâng, thaèng beù khoâng troán theo loái naøy thì coøn loái naøo ? Ñeâm hoâm qua toâi ñaõ suïc saïo khaép caùc goø ñoáng noåi treân ñoáng nöôùc roài. Khoâng coù noù. Chaéc chaén laø thaèng beù ñaõ moø ñeán nhaø anh, anh chæ ñöôøng cho noù vaøo trong nuùi. toâi coù lôøi töû teá vôùi anh, anh giuùp toâi baét noù hay anh giuùp noù troán khoûi toâi naøo ? Gaõ chuû thuyeàn vôø nhuùn nhöôïng nhöng vaãn loä veû thaùch thöùc, gaõ noùi hai chöõ "töû teá" moät caùch giaät cuïc, coù nghóa laø laõo daùm chôi troø khoâng töû teá roài. Tröôùc khi rôøi khoûi nhaø Toû, gaõ döøng laïi tröôùc ngoõ, haéng gioïng quaùt moät caâu vu vô : "Tao maø baét ñöôïc thaèng beù tao cho moät traän nhöø ñoøn. Maø baát keå keû naøo che giaáu, chöùa chaáp noù cuõng phaûi nhöø ñoøn vôùi tao !" Toû chæ cöôøi nhaït, anh quay vaøo ñaùnh noát caùi goác caây ñang ñaùnh dôû ôû goùc vöôøn. Taâm traïng Toû boãng nhieân ñoåi khaùc. Luùc ñaàu gaõ chuû thuyeàn hoûi anh veà thaèng beù, anh noùi "khoâng bieát" vì quaû thöïc anh khoâng bieát, noù ñaõ bieán ñi trong ñeâm khoâng moät lôøi thöa göûi vaø anh chæ ñôn giaûn muoán chaám döùt nhanh caâu chuyeän chaúng dính daùng gì ñeán mình. Nhöng gaõ chuû thuyeàn laïi quay trôû laïi, leân maët phaùch loái, daùm vieän ra caû oâng boá ñaõ khuaát cuûa anh, haàm heø haêm doïa vaø leân gioïng thaùch thöùc anh. Gaõ nhaàm. Gaõ chaúng hieåu gì veà oâng laõo Nhoeø vaø con trai oâng laõo, hai cha con ñaàu ñoäi trôøi chaân ñaïp ñaát giöõa choán hoang vu naøy. Moät naêm thôøi tieát nghòch, trôøi ñaát toái xaàm, möa ñoå xuoáng aøo aøo suoát ngaøy ñeâm. Söôøn nuùi phía sau nhaøñaõ thaønh söôøn nuùi troïc töø laâu, treû con ñaõ thoâi ñi cuûi, nay bieán thaønh caû thaùc nöôùc, nöôùc xoâ aàm aàm, xuoáng tôùi chaân nuùi daâng thaønh côn luõ queùt. Ngoâi nhaø cuûa hai cha con Toû bò chìm trong möa gioù ñaùnh taû tôi xieâu veïo, chung quanh nhaø ngoån ngang ñaát ñaù do con luõ cuoán veà, doàn tuï laïi. Laõo Nhoeø baûo Toû : "Con ôi, trôøi ra oai laø ñeå thöû loøng ngöôøi, con khoâng ñöôïc nhuït chí. Boá con ta phaûi bieán caùi tai hoïa naøy thaønh ñieàu coù lôïi cho ta !" Sau traän möa luõ keùo daøi, trôøi naéng nhö ñoå löûa, maët ñaát bò rang khoâ, gioù cuoán buïi bay muø. Hai cha con Toû hì huïc doïn ñaát ñaù. Coù nhöõng taûng ñaù lôùn baèng con boø con traâu thì ñaønh chòu, noù naèm ñaâu boû maëc ñoù. Nhöõng taûng ñaù nhoû hôn thì baåy leân, vaàn ñi khieâng vaùc ra ngoaøi rìa khoaûnh ñaát vöôøn. Roài hai cha con thay nhau giöõ chooøng, quai buùa ñaäp. Laõo Nhoeø thôû hí hoùp, nheã nhaïi moà hoâi, laõo chuøi tay vaøo oáng quaàn, noùi töng töûng : "Thaät laø giôøi vaàn ñaù xuoáng ñaây cho mình ñeå mình ñaäp. Caùi theá ñaát vöôøn nhaø mình doác nghieâng, ñaát trô caèn phaûi coù ñuû ñaù hoäc xeáp thaønh töôøng vaäy roài ñoå ñaát maøu leân san cho phaúng thì vöôøn caây môùi toát ñöôïc !" Moät ñôøi laõo Nhoeø, ñeán thaùch thöùc cuûa trôøi laõo coøn khoâng chuøn böôùc, laõo ñeå laïi cho Toû maûnh vöôøn xanh töôi giöõa moät vuøng ñaát cheát vaø caùi yù chí cöùng raén ñeán laïnh luøng. Gaõ chuû thuyeàn xa laï kia laø caùi thaù gì maø daùm nhôn nhôn tröôùc maët Toû, leân gioïng thaùch thöùc anh ? Toû noåi töï aùi, ñaàu anh boác noùng phöøng phöøng vaø anh quyeát ñònh ñaõ theá thì anh phaûi ñi tìm thaèng beù, chaéc chaén noù coøn chui luûi quanh ñaây, ñöa noù veà nhaø che chôû cho noù. Xem ra gaõ chuû thuyeàn cuõng chæ thuoäc loaïi meàm naén raén buoâng. Toû coi thöôøng. Vieäc tìm thaèng beù ñoái vôùi Toû khoâng khoù. Anh thoâng thuoäc ñòa hình vaø moïi ngoùc ngaùch vuøng chaân nuùi, chæ caàn caên cöù vaøo moät vaì bieåu hieän khaùc laï nhoû nhaët laø coù theå phaùn ñoaùn ra höôùng laån troán cuûa thaèng beù. Loanh quanh moät luùc Toû ñaõ ñöùng tröôùc cöûa caùi hoác ñaù noâng choeøn, ñöôïc che phuû bôûi ñaùm caây buïi vaø daây leo. - Naøy, chaùu beù, ra ñi. Chaùu troán ñöôïc ai khaùc chöù khoâng troán noåi chuù ñaâu. Ra ñi, chuù ñöa chaùu veà nhaø. Thaèng beù loàm coàm chui ra khoûi hoác ñaù, maët xaùm ngoeùt, veû sôï seät. - Chuù bieát chaùu laån troán ai roài. Keû aáy vaãn neo thuyeàn rình raäp chaùu ôû choã cöûa ngoøi döôùi ñoàng kia. Nhöng chaùu ñöøng sôï. Naøo, naøo... ñi theo chuù ! Toû giaáu thaèng beù vaøo caùi chaùi buoàng kho, cöûa ngoaøi coù khoùa, laïi thoâng vaøo trong nhaø qua moät cöûa ngaùch. Anh khoâng chæ hoûi thaèng beù vì sao laïi laëng leõ bieán khoûi nhaø anh vaø luùc trôøi chöa raïng vaø caû caâu chuyeän maø noù giaáu anh daãn noù tôùi choã phaûi laån troán gaõ chuû thuyeàn. Ñieàu quan troïng ñoái vôùi Toû khoâng phaûi laø baûn thaân thaèng beù, noù vaãn hoaøn toaøn xa laï ñoái vôùi anh, anh giaáu coù thaûn nhieân chæ laø ñeå chöùng toû anh daùm ñöông ñaàu, chaáp nhaän söï thaùch thöùc cuûa gaõ chuû thuyeàn hôïm hónh voâ loái. Toû ñem côm nöôùc vaøo taän nôi cho thaèng beù, qua caùi cöûa ngaùch phía trong nhaø vaø nhaéc ñi nhaéc laïi, gioïng quaû quyeát : "Chaùu ñöøng sôï, duø gaõ chuû thuyeàn coù moø vaøo taän ñaây, ñaõ coù chuù che cho chaùu. Ñöøng sôï !" Gaõ chuû thuyeàn vaãn neo thuyeàn choã cöûa ngoøi. Gaõ ñi suïc saïo vaån vô vaø laûng vaûng quanh nhaø Toû. Thænh thoaûng Toû laïi baát ngôø giaùp maët gaõ khi anh ñi xuoáng beán nöôc, anh nheách moâi cöôøi vaø buoâng ra moät caâu lô löûng : - OÂng chuû thuyeàn vaãn coøn ôû ñaây kia aø ? Nhö moät caâu thaêm hoûi vu vô, khoâng caàn ñôïi traû lôøi. Roài gaõ chuû thuyeàn cuõng phaûi chòu thaát baïi, nhoå thuyeàn ñi nôi khaùc. Toû loâi thaèng beù ra khoûi caùi chaùi buoàng kho, phuûi buïi vaø maïng nheän treân ñaàu toùc cho noù, gioïng anh reo leân ñaéc thaéng : - Baây giôø thì yeân oån roài, keû truy baét chaùu bieán roài, chaùu khoâng coøn phaûi lo sôï gì nöõa. - Chaùu caûm ôn chuù. Ôn naøy chaùu seõ nhôù ñôøi... Nhöng chaùu phaûi ñi. Chuù cho chaùu ñi nheù. Toû khoâng giöõ thaèng beù, anh chæ hoûi noù coù caàn gì khoâng, thaèng beù noù "khoâng aï" roài noù cuùi ñaàu, chaép hai tay vaùi Toû thay cho lôøi chaøo töø bieät. Giaây phuùt aáy loøng Toû ñoät nhieân xao ñoäng, anh xoa ñaàu thaèng beù vaø cöù töï nhieân baøn tay tuoät xuoáng ñaët treân vai noù : - Khoan ñaõ, chaùu haõy ngoài xuoáng ñaây cho chuù hoûi. Chaùu coù phaûi cuûa gaùn nôï, meï chaùu nôï naàn gì ñoù gaõ chuû thuyeàn, phaûi ñem chaùu gaùn cho haén khoâng ? Thaèng beù ngoài im, khuoân maët noù toái xaàm, co giaät, mieäng maáp maùy nhöng khoâng noùi neân lôøi : - Chaùu haõy bình tónh. Chuyeän cuûa chaùu, chaùu muoán keå hay khoâng muoán keå cuõng khoâng sao ! - Chaùu muoán chöù, muoán keå ngay töø caùi hoâm chuù ñi tìm chaùu roài giaáu chaùu vaøo chaùi buoàng kho. Nhöng chuù khoâng hoûi ñeán thaønh ra chaùu ngaïi. Gaõ chuû thuyeàn haén bòp chuù ñaáy. söï thöïc khaùc haún.... Meï chaùu chaúng nôï naàn gì gaõ chuû thuyeàn, chính chaùu ñoøi ñi theo gaõ, meï chaùu can ngaên maõi khoâng ñöôïc ñaønh phaûi cho chaùu ñi. Hoùa ra chaùu bò quaân ñoäc aùc, nham hieåm aáy noù duøng lôøi leõ ngon ngoït noù löøa, chaùu bò löøa. Chaùu coù loãi vôùi meï chaùu, chaùu nhôù thöông meï chaùu quaù chuù ôi ! Caâu chuyeän cuûa thaèng beù loän xoän, luoân luoân xen vaøo nhöõng yù nghó tha thieát ñeán quaèn quaïi veà meï noù. Hai meï con soáng luûi thuûi, meï noù beän choåi ñoùt vaø ñan laùt nhöõng thöù laët vaët baèng tre nöùa, caëm cuïi suoát ngaøy may laém môùi ñuû tieàn ñong gaïo. Coøn noù chaïy roâng quanh chôï, thænh thoaûng ñaûo xuoáng beán thuyeàn, ai sai gì laøm naáy. Ngaøy phieân chôï coù moät chieác thuyeàn caäp beán, chôû theo nhöõng moùn haøng cuûa thaønh phoá xa xoâi nhö quaàn aùo may saün, ñoà nöõ trang baèng nhöïa maøu loøe loeït, son phaán rôûm, baêng nhaïc va tranh aûnh. Gaõ chuû thuyeàn thöôøng thueâ thaèng beù khuaân haøng leân bôø moãi khi coù ngöôøi ñeán caát buoân. Coâng xaù chaúng ñaùng laø bao nhöng thaèng beù thích vì ñöôïc ñuïng chaïm vaø tha hoà ngaém nhöõng moùn haøng laï luøng haáp daãn, kheâu gôïi leân moät cuoäc soáng khaùc vôùi cuoäc soáng aûm ñaïm cuûa noù, gaõ chuû thuyeàn nhìn ngaém thaèng beù kyõ löôõng roài noùi vôùi noù dòu daøng : "Con laø ñöùa treû thoâng minh, lanh lôïi, cöù chui ruùc ôû caùi nôi heo huùt naøy thì taøn ñôøi. Con coù muoán ñi theo ta khoâng ? Ta coù baïn ôû khaép nôi, laøm ñuû ngheà. Con muoán hoïc ngheà buoân soâng nöôùc nhö ta, ta daïy. Thích hoïc ngheà khaùc thì tuøy, ta seõ gôûi gaém caùc baïn ta". Thaèng beù veà noùi vôùi meï noù raèng seõ ñi theo gaõ chuû thuyeàn. Meï noù can ngaên, doã daønh noù khoâng ñöôïc thì oøa khoùc : "Con ôi, con nôõ boû meï ôû nhaø moät mình thui thuûi, meï thöông nhôù con, lo laéng cho con ñeán heùo ruoät gan maø cheát maát !" Thaèng beù cuõng khoùc, noù thöông meï nhöng noù muoán thay ñoåi cuoäc soáng, ñöôïc ñi xa, hoïc laáy moät ngheà roài trôû veà laøm aên nuoâi meï. Thaèng beù ra ñi. Ñöôïc moät thôøi gian, cöù ñeán phieân chôï gaõ chuû thuyeàn laïi quay thuyeàn veà beán ñeå thaèng beù veà thaêm nhaø, ñöa tieàn cho meï noù. Meï noù caàm tieàn, caøng lo laéng. Coøn noù ñang tuoåi daïi khôø, gaõ chuû thuyeàn ñoåi höôùng, cho thuyeàn ñi quanh quaån vuøng ñoàng chieâm chaân nuùi, noù vaãn tin theo gaõ. Baüng ñi laâu laém khoâng ñöôïc veà nhaø, noù chæ aâm thaàm nhôù meï thoâi. Nhöng cuõng vì theá, vì coù hình boùng meï laën vaøo trong taâm töôûng, thaèng beù phaùt hieän ra noù bò gaõ chuû thuyeàn löøa... Thaèng beù nhìn Toû, keâu leân hoát hoaûng : - Chaùu khoâng nghe lôøi meï chaùu neân chaùu bò löøa. Ñaùng ñôøi chaùu. Chaùu phaûi veà vôùi meï chaùu ngay baây giôø ñeå meï chaùu khoûi phaûi rôi nöôùc maét vì chaùu ! Toû traán an thaèng beù vaø noùi raèng anh muoán noù naùn ngoài laïi vôùi anh laâu hôn chuùt nöõa, giuïc noù haõy cöù keå tieáp ñi - Thì chaùu ñaõ keå roài, chaùu bò löøa ! - Thaèng beù haáo taáp noùi, nhö muoán thoaùt nhanh ra khoûi noãi kinh hoaøng noù vöøa phaûi traûi qua - Gaõ chuû thuyeàn aáy laø quaân buoân ngöôøi, noù löøa chaùu ñeå ñem baùn chaùu ñi. May maø coù meï chaùu hieän ra trong giaác nguû, maùch baûo chaùu, lay tænh chaùu... Tröôùc maét thaèng beù hieån hieän caûnh con thuyeàn neo ñaäu trong ñeâm toái, gaõ chuû thuyeàn ngoài uoáng röôïu vôùi moät keû laï maët ôû phía muõi thuyeàn. Hai teân ñaøn oâng troø chuyeän, thænh thoaûng laïi khaïc nhoå vaø vaêng tuïc. Thaèng beù naèm neùp trong khoang, noù mô thaáy meï trong giaác nguû vaø vöøa tænh daäy. Teân laï maët noùi : "Toâi khoâng öng moùn haøng cuûa chuù. Noù beù quaù, khoâng laøm ñöôïc vieäc naëng, nuoâi toán côm !". Gaõ chuû thuyeàn noùi : "Thoâi ñi, lôùn beù ñeàu ñaõ coù giaù. OÂng anh ñöa noù leân tuùt huùt röøng xanh nuùi ñoû, giao cho ñöùa lôùn keøm caëp, beù cuõng phaûi laøm, laøm maõi phaûi quen !" Thaèng beù chöa nghó ra laø hai teân ñaøn oâng ñang baøn veà noù. Boãng teân laï maët hoûi : "Noù nguû roài aø ?" Gaõ chuû thuyeàn dí ngoïn ñeøn daàu vaøo trong khoang roài laïi ñaët ñeøn xuoáng caïnh maâm röôïu : "öø, noù nguû roài. Maø noù chöa nguû cuõng chaúng sao. Anh em mình cöù say tuùy luùy ñi, saùng sôùm mai toâi seõ giao haøng... "Thaèng beù tænh thöùc haún, tim noù ñaäp thình thình nhöng hai maét vaãn nhaém nghieàn, ngöôøi cöùng ra. Döôøng nhö noù nghe vaêng vaúng tieáng meï noù noùi, laãn trong tieáng gioù ñoàng : "Con ôi, con ñaõ thaønh moùn haøng ñeå ngöôøi ta mua baùn trao tay...." Thaèng beù vôø trôû mình, laên daàn veà phía cuoái thuyeàn. Ñeán khi hai teân ñaøn oâng say meøm, noùi naêng laãn loän thì noù tuït xuoáng ngoøi nöôùc, loäi vaøo bôø roài caém ñaàu chaïy thuïc maïng. Ñeâm toái thui, nöôùc ñoàng deành leân traéng môø leânh laùng, chæ vuøng chaân nuùi in treân neàn trôøi moät maûng thaám ñen. Thaèng beù laàn moø quanh quaån gaàn suoát ñeâm, höôùng veà phía chaân nuùi. Ñeán tôø môø saùng, noù ruùc vaøo buïi raäm ôû söôøn con doác leân nhaø Toû giôû soáng giôû cheát, may maø ngaøy hoâm ñoù gaõ chuû thuyeàn coøm maõi luøng tìm noù ôû döôùi ñoàng nöôùc, chöa kòp moø leân ñaây. - Nhôø coù meï chaùu maùch baûo, chaùu môùi tìm ñöôïc ñeán nhaø chuù. Phuùc ñöùc cho chaùu quaù, chuù ôi ! - Ñieàu thaèng beù noùi veû nhö voâ lyù nhöng chính vì noù voâ lyù neân Toû buï haáp daãn. Coù caùi gì laï laãm rung leân mô hoà trong loøng Toû. Thaèng beù trôû neân gaàn guõi ñoái vôùi anh, noù nhaäp vaøo caùi theá giôù kheùp kín cuûa anh ñem theo thöù tình caûm thieát tha veà ngöôøi meï. - Chaùu phaûi veà vôùi meï chaùu ngay baây giôø - thaèng beù ñoät ngoät ñöùng leân vaø noù laïi chaép hai tay vaùi Toû - Chaùu bieát ôn chuù, chuù cho chaùu ñi.... - Chaùu ñöøng noùi ñeán chuyeän ôn hueä. to taùt quaù - Toû naém tay thaèng beù - öø chaùu ñi. Nhöng chaùu khoâng theå baêng ñoàng, ñi theo ñöôøng soâng nöôùc, nhôõ laïi rôi vaøo tay gaõ chuû thuyeàn - Toû baät noùi ra caùi quyeát ñònh vöøa ñeán töùc thôøi, gaàn nhö khoâng phaûi suy nghó gì caû - chuù seõ ñi vôùi chaùu. Chuù bieát loái taét theo ñöôøng nuùi, ñeán caùi phoá chôï coù nhaø chaùu. Ñi ñöôøng aáy cuøng vôùi chuù, vöøa an toaøn vöøa nhanh hôn.... Naøo, chuù chaùu ta leân ñöôøng ! Con ñöôøng nuùi chính laø con ñöôøng Toû thuôû nhoû vaãn ñi kieám cuûi, ñem ra baùn ôû chôï phoá chôï. Nhieàu quaõng bò coû daïi che caû loái moøn nhöng anh vaãn nhôù nhö in. Thaèng beù leõo ñeõo ñi theo Toû, moà hoâi nheã nhaïi, thôû huït hôi. Toû sôï thaèng beù meät, muoán döøng laïi cho noù nghæ nhöng noù naém caùnh tay aùo Toû kheõ giaät giaät vaø noùi líu ríu : "Chaùu saép ñöôïc gaëp meï chaùu roài cöù ñi ñi, ñi nhanh nöõa chuù ôi !" Ñeán quaõng ñöôøng quanh vaø baèng phaúng thaèng beù coøn chaïy voït leân phía tröôùc roài quay laïi nhoeûn cöôøi. Noù khoâng bieát raèng Toû ñaõ ghìm böôùc chaân laïi cho vöøa söùc ñi cuûa noù. Thaèng beù moãi luùc moät theâm naùo nöùc, noù nhaéc ñi nhaéc laïi : "Chaùu saëp ñöôïc gaëp meï chaùu roài. Meï chaùu ngoài beän choåi ñoùt, luùc naøo cuõng caém cuùi nhöng maø laï laém chuù ôi, heã chaùu ñi ñaâu veà, meï chaùu khoâng caàn ngaång nhìn cuõng bieát ngay !" Nhöõng maåu chuyeän vuïn vaët cuûa thaèng beù veà ngöôøi meï lam luõ, traøn ñaày tình thöông yeâu nhoïc nhaèn ñoái vôùi noù cuøng vôùi caùi gioïng keå treû thô cuûa noù doäi vaøo loøng Toû, lay ñoäng vuøng saâu xa muø mòt, bò vuøi laáp cuûa anh. Thuôû anh coøn nhoû, theo oâng boá cöùng raén ñeán öông gaøn ñeán laäp nghieäp ôû ñaây, anh töøng thaéc maéc veà caùi goác gaùc cuûa mình vaø töôûng töôïng mô hoà veà moät ngöôøi meï. Laõo Nhoeø boá anh ñaõ mang theo ñieàu bí aån xuoáng moà, ñeå laïi trong anh moät khoaûng troáng. Caùi boùng cuûa laõo Nhoeø truøm leân khoaûng troáng ñoù, khieán noù bò chìm khuaát ñi. Nhöng luùc naøy khoaûng troáng aáy hieän ra khieán anh caûm thaáy choâng cheânh.... - OÂ, con ñöôøng ñaù kia roài. Ñi heát khuùc quanh ôû phía tröôùc kia, xuoáng chaân doác laø ñeán loái reõ vaøo phoá chôï roài ! - Thaèng beù nhaåy caãng vaø reo to leân - Meï ôi, con saép gaëp meï roài ! Tieáng reo naùo nöùc cuûa thaèng beù va ñaäp vaøo khoaûng troáng trong loøng Toû. Môùi khoaûng möôøi giôø saùng, maët trôøi cheânh cheách ñænh ñaàu, Toû khoâng ngôø thaèng beù theo anh vöôït chaëng ñöôøng xa vaø gaäp gheành nhanh ñeán theá. Vaøo ñeán phoá chôï thaèng beù vöôït leân tröôùc, baây giôø ñeán löôït noù daãn Toû ñi. Thaèng beù thoaên thoaét reõ phaûi reõ traùi, laïi reõ traùi, ñi saâu vaøo ngoõ heïp roài döøng laïi tröôùc moät ngoâi nhaø nhoû : - Nhaø chaùu ñaây. Meï chaùu ñang ngoài beän choåi ñoùt ôû goùc saân kia kìa ! Toû ñaåy nheï vaøo löng thaèng beù : - Chaùu vaøo ñi ! Vaøo ñi ! Thaèng beù hôi chuøn laïi : - Sao laïi theá aï ? - Chaúng sao caû. Chuù muoán ñöùng laïi ñaây giaây laùt. Chaùu vaøo vôùi meï chaùu ñi ! Vaøo ñi ! Maõi sau naøy Toû vaãn nhôù ñeán caûnh töôïng hai meï con chuù beù gaëp nhau. Chuù beù laép baép noùi caâu gì ñoù vaø oøa leân khoùc nöùc nôû. Ngöôøi meï ngoài ngay ñôø roài giaät mình böøng tænh, baø lau nöôùc maét cho ñöùa con, aùp caû hai loøng baøn tay vaøo khuoân maët noù, keùo noù gaàn laïi phía mình : "Ñöøng khoùc ! Ñöøng khoùc ! Naøo, naøo.... ngaång maët leân cho meï nhìn con laâu laâu moät chuùt naøo !" Hình aûnh ngöôøi meï cuûa chuù beù xa laï thoaét trôû neân gaàn guõi, thay theá vaøo caùi khoaûng troáng mô hoà trong taâm hoàn anh khieán anh khoâng coøn bò choâng cheânh vaø caân baèng trôû laïi.... Toû thay ñoåi moät caùch töï nhieân, nhö cuoäc soáng lôùn lao, bình dò loâi cuoán anh vaøo. Baây giôø anh hay vaøo laøng gaëp ngöôøi naøy ngöôøi khaùc vaø ngöôøi laøng cuõng thöôøng ra khu traïi nhoû cuûa anh. Coù khi vì coâng vieäc, cuõng coù khi chæ chuyeän gaãu cho vui. Toû nhôù con chim khaùch, noù maõi bay ñi phöông naøo nhæ ? Chính noù ñaõ töøng bay ñeán keâu ngay tröôùc cöûa nhaø anh ! |